انتخاب کالا
شرکت ها برای انتخاب کالا مطالعات داخلی و خارجی گسترده ای را انجام می دهند و کالای مورد نظر خود برای واردات یا صادرات را بر اساس عوامل متعدد انتخاب می کنند. خیلی اوقات افراد تازه کار دغدغه انتخاب و ورود به یک بازار جدید را دارند. در مقاله پیش رو تلاش می گردد تا یک چارچوب تقریباً مناسب برای انتخاب کالا ارائه گردد تا افراد بتوانند با استفاده از آن برای کسب و کار خود برنامه ریزی و مطالعه نمایند. شلخص های زیر جزء مهم ترین مواردی هستند که جهت انتخاب یک کالا برای تجارت (واردات یا صادرات کالا) باید مورد استفاده قرار بگیرند.
عوامل مربوط به شرکت خریدار :
۱. توانایی فروش
۲. توانایی مالی
۳. ساختار و سازمان بازاریابی و فروش
۴. تجربه و نظر مدیران ارشد
۵. کیفیت کالا
۶. بسته بندی و برچسب زنی
۷. تطابق با استراتژی های شرکت
۸. تأثیر بر فروش محصولات موجود
۹. نو و جدید بودن محصول
۱۰. قیمت تمام شده و فروش کالا
۱۱. سرمایه مورد نیاز برای یک محموله
۱۲. حجم و وزن محصول
۱۳. نوع تبلیغ مورد نیاز و هزینه آن

عوامل مرتبط با محیط رقابت
۱. جذابین بازار ( اندازه و نرخ رشد آتی )
۲. حدآقل مقدار سفارش برای یک محموله
۳. موانع ورود به بازار
۴. نیاز و سبک زندگی مصرف کنندگان

عوامل مرتبط با قوانین و مقررات
۱. مجوزهای مورد نیاز برای واردات و صادرات کالا
۲. قوانین و دستورالعمل های مربوط به کالا
۳. ارزش گمرکی و مأخذ تعرفه و حقوق ورودی کالا
۴. زمان مورد نیاز برای انجام یه پروژه

عوامل موثر در انتخاب تأمین کننده کالا
۱. شهرت و موقعیت در صنعت
۲. موقعیت مالی
۳. توانایی های تولید
۴. ضمانت ها و مجوزها
۵. زمان تحویل
۶. خدمات پس از فروش
۷. پشتیبانی تبلیغاتی
۸. دسترسی و نزدیکی جغرافیایی
۹. سطح تکنولوژی
۱۰. ارتباطات و روابط سیاسی و اقتصادی بین کشور مربوطه و کشور مقصد

مکاتبه و مذاکره
بعد از انتخاب کالا معمولاً خریدار شروع به گردآوری اطلاعات از مراجع مختلف و منبع یابی می نماید. از سوی دیگر فروشنده نیز در تلاش های خود برای بازاریابی و فروش محصول خود سعی می نماید به مشتریان بین المللی دست یابد. مهم ترین ابزارهای بازاریابی و برقراری ارتباط بین خریدار و فروشنده مکاتبه و مذاکره بازرگانی است.
این دو ابزار بر خلاف دیدگاه های ساده انگارانه ای که گاهی اوقات با آن مواجه می شویم، از روش های کاملاً تخصصی و حرفه ای برخوردار هستند و بهتر است توسط متخصصین مجرب انجام شوند.

صدور پروفورم
بعد از مکاتبه و مذاکره بین خریدار و فروشنده و نهایی شدن شرایط معامله، فروشنده اقدام به صدور پروفورا اینویس (proforma invoice) میکند. پروفورم اولین سندی است که در معامله بین المللی صادر می شود و در برگیرنده شرایط معامله است. این سند در مراحل بعد از جمله اخذ مجوز ثبت سفارش، گشایش اعتبار اسنادی و ترخیص کالا مورد استفاده قرار می گیرد.
اخذ مجوزهای ورود
بعد از صدور پروفرما از سوی فروشنده و ارسال آن برای خریدار، طبق ماده ۸ قانون صادارت و واردات کشور، خریدار باید جهت اخذ مجوز ورود و یا خروج ثبت سفارش اقدام نماید. مجوز ثبت سفارش در واقع مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت برای ورود کالا است که جهت ادامه فرآیند لازم و ضروری است.
گاهی اوقات واردکنندگان در انتهای فرآیند یعنی بعد از حمل و قبل از ترخیص کالا اقدام به اخذ مجوز ورود می کنند. بهتر است مجوز ثبت سفارش بعد از صدور پروفورم و قبل از پرداخت وجه معامله اخذ گردد، زیرا ممکن است شرایط ورود کالا در طول زمان تغییر کند یا اینکه از ابتدا آن کالا ممنوع بوده باشد و بازرگان از این امر مطلع نبوده باشد.
بعد از صدور پروفورم بهتر است شرایط ورود کالا و مجوزهای لازم مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند تا با شرایط پیش بینی نشده ای موجه نشویم. هر کالایی شرایط خاص خود را دارد و هر سازمان با در نظر گرفتن موارد منحصر به فردی مجوز ورود صادر می کند. گمرک در آخرین گام بررسی میکند که کالای مورد بحث مشمول اخذ کدام مجوزها است و صاحب کالا موظف است قبل از ترخیص آن مجوزها را اخذ و به گمرک ارائه نماید.

پرداخت بین المللی
بعد از اخذ مجوز ورود کالا توسط خریدار نوبت به انتقال پول و کالا می رسد. در حقیقت در هر معامله بین المللی ۴ مورد بین فروشنده و خریدار منتقل می گردد. در ابتدا طرفین به یکدیگر اطلاعات میدهند. خریدار نیاز خود را تعریف نموده و فروشنده نیز شرایط و موارد مورد نظر خود را مشخص می نماید.
بعد از انتقال اطلاعات، ۳ مورد دیگر شامل کالا، اسناد حمل و پول جابجا می شود. بدیهی است که ابتدا اطلاعات انتقال می یابد، اما این که بعد از اطلاعات کالا یا پول جا به جا شود بستگی به روش پرداخت دارد. با توجه به روش پرداختی که طرفین در پروفورما مورد توافق قرار داده اند، یکی از موارد مذکور منتقل می گردد.
طرفین یک معامله بین المللی، ۴ روش اصلی برای انتقال پول در دسترس دارند که عبارتند از : پیش پرداخت، تجارت بر مبنای حساب باز، برات و اعتبار اسنادی. هر کدام از این روش ها اصول و نکات خاص خود را دارند که باید به صورت دقیق و حرفه ای مورد مطالعه قرار گیرند.

بیمه حمل و نقل کالا
کالا باید از محل فروشنده به محل خریدار حمل و نقل شود. در این جا به جایی و حمل و نقل خطرات زیادی کالا را تهدید می کند. این خطرات از دیرباز وجود داشته اند و ممکن است حتی اشکال جدیدی از این خطرات نیز شناسایی شوند. در هر صورت، بعد از هماهنگ شدن پرداخت و قبل از شروع حمل بهتر است برای پوشش خطرات از خدمات یک شرکت بیمه گر استفاده کنیم و کالا را بیمه نماییم.
بیمه حمل و نقل یکی از انواع بیمه های تخصصی است که انستیتو بیمه گران لندن یک چارچوب استاندارد برای آن تدوین نموده است. در این چارچوب که پذیرش جهانی یافته است، کلیه خطرات به جز چند مورد استثناء در حالت ها یا کلوزهای مختلف تحت پوشش قرار میگیرند. در واقع این چارچوب ۳ حالت A – B – C را طراحی و ارائه نموده که در سراسر جهان مورد قبول و پذیرش قرار گرفته است. همانگونه که ذکر شد بهتر است تاریخ صدور بیمه نامه قبل از تاریخ صدور بارنامه باشد تا از ابتدای حمل کالا تحت پوشش بیمه باشد.

بازرسی کالا و استاندارد اجباری
اغلب اوقات خریدار در زمان حمل و ارسال کالا در مبدأ حضور ندارد و نمی تواند کار فروشنده و کالایی که ارسال می شود را قبل از حمل بررسی و کنترل نماید. در اینگونه مواقع خریدار می تواند از یکی از شرکت های مستقل بازرسی بخواهد که کالای آماده شده توسط فروشنده را بازرسی نماید تا اطمینان یابد همان کالایی بسته بندی و حمل می شود که فروشنده تعهد کرده است.
در واقع به مجموعه عملیاتی که یک شرکت بازرسی کننده مستقل از قبیل بازرسی، نمونه برداری، اندازه گیری، آزمایش و سایر برای تعیین کمیت و کیفیت کالاها، تأسیسات و یا خدمات مورد معامله و تطابق نتایج آن با مشخصات مندرج در قرارداد خرید صورت میگرد، بازرسی می گویند.
۴ نوع بازرسی قبل از حمل، بازرسی حین تولید، بازرسی قیمت و بازرسی استاندارد اجباری در تجارت بین الملل مورد استفاده قرار میگیرد. معمولاً زمانی کالا در حال خارج شدن از ید فروشنده است، شرکت بازرس، کالا را بازرسی و گواهی بازرسی صادر می کند که دلالت بر انطباق کالا با شرایط معامله از نظر کمی، کیفی، بسته بندی و بارگیری دارد.

حمل و نقل بین المللی
بعد از بازرسی توسط شرکت بازرس، فروشنده کالا را به شرکت حمل تعیین شده تحویل می دهد تا در قبال دریافت کرایه یا اجرت آن را از مبدأ به مقصد تعیین شده حمل نماید. انتخاب شرکت حمل با توجه به قاعده اینکوترمز مورد معامله انجام می شود. در قواعد E و F خریدار حمل را هماهنگ و شرکت حمل کننده را انتخاب می نماید. اما در قواعد C و D خود فروشنده شرکت حمل را انتخاب و قرارداد حمل را منعقد می نماید.
حمل و نقل بین المللی به ۴ روش دریایی، جاده ای، ریلی و هوایی صورت می پذیرد. طرفین معمولاً با توجه به مبدأ، مقصد، نوع کالا، حجم و وزن کالا، ریسک، هزینه و سرعت حمل، روش مناسب را انتخاب می نمایند. کالا باید از محل فروشنده به محل خریدار حمل و منتقل شود تا مطلوبیت مکان ایجاد گردد.

امور گمرکی و ترخیص کالا
بعد از انجام کلیه مراحل، بالأخره کالا در شهر یا بندر مقصد تخلیه می شود. شرکت های حمل طبق قانون موظف هستند از راه های مجاز وارد کشور شوند و راه مجاز راهی است که گمرک در آنجا حضور دارد. این مرحله در ایران بسیار مهم و در عین حال پیچیده است. در این مرحله اسناد آماده و به گمرک ارائه می شوند، کالا اظهار و کنترل های گمرک شروع می گردند. گمرک بعد از ارزیابی فیزیکی به بررسی ارزش و تعرفه کالا و محاسبه حقوق ورودی می پردارد. بعد از نهایی شدن محاسبات و پرداخت حقوق ورودی و اخذ مجوزهای ورود، برگ سبز صادر و کالا از گمرک خارج می شود.